Zdrowe serce u sportowca! Dbaj o nie!
Wymodelowana sylwetka, większa siła mięśni i… serce sportowca. Czy wiesz, jak sport wpływa na Twój układ krwionośny? Regularny trening to nie tylko zmiana wyglądu ciała, ale i bardzo często przebudowa serca. Jak wpływa to na Twoje zdrowie i czy serce u osoby aktywnej fizycznie faktycznie zawsze jest zdrowsze?
Czy serce lubi wysiłek fizyczny?
Dlaczego serce sportowca bije wolniej?
Serca kocha, kiedy się ruszasz. Sport to zdrowie i jest on zalecany nawet w przypadku osób leczących się na choroby układu krążenia. Warunek jest jeden. Aktywność fizyczna musi być dopasowana do Twojego aktualnego stanu zdrowia oraz kondycji. Dla jednych dobrym wyborem będzie na przykład spacer lub nordic walking, dla innych bieganie, gra w tenisa lub kolarstwo. Serce u osoby aktywnej fizycznie bije szybciej, wzrasta także ciśnienie tętnicze. Dzięki ruchowi krew lepiej krąży, zwiększa się produkcja endorfin, czyli hormonów szczęścia. Tuż po wysiłku tętno i ciśnienie wracają do normalnych wartości, chociaż docelowo mogą one ulec obniżeniu.
Jeśli ćwiczysz regularnie, Twój organizm przyzwyczaja się do wysiłku fizycznego. Jednym z objawów adaptacji jest właśnie niższe tętno spoczynkowe u sportowców. Serce u osoby aktywnej fizycznie może bić wolniej, ponieważ wzrasta jego wydolność. Ba, nierzadkim zjawiskiem jest serce u sportowca, które w trakcie spoczynku bije poniżej 60-50 razy na minutę. Takie zjawisko nosi nazwę bradykardii i może być powiązane z głównym bohaterem tego tekstu, którym jest tzw. serce sportowca.
Co to znaczy serce sportowca?
Jakie badania u kardiologa powinien zrobić sportowiec?
Długotrwały i intensywny wysiłek fizyczny wymusza pewne zmiany w funkcjonowaniu organizmu, w tym w pracy układu krwionośnego. Serce sportowca to określenie na fizjologiczną odpowiedź serca na wysiłek. Zmiany obejmują morfologię i czynności serca i są uzależnione od m.in. wieku, płci i rodzaju treningu sportowca. Przerost lewej komory jest często wykrywany u osób stawiających na sporty wytrzymałościowe – kolarzy, kajakarzy czy wioślarzy. Co ciekawe, przerost serca u sportowców ma zazwyczaj charakter odwracalny. Gdy dana osoba przestanie uprawiać sport, wszystko wraca do normy.
Czy serce sportowca jest niebezpieczne? Wspomniane zmiany, jakie obejmują serce u osoby aktywnej fizycznie, są naturalną odpowiedzią organizmu. Owszem, mogą one przybrać charakter patologiczny, zazwyczaj dzieje się tak w sytuacji, gdy u sportowca występują niezdiagnozowane wady i choroby serca.
Jakie są objawy powiększenia lewej komory serca? U sportowców odczuwalnym objawem jest wspomniana bradykardia. Zmiany w budowie serca są widoczne w trakcie badań kardiologicznych i to właśnie wtedy zazwyczaj jest ono rozpoznawane. Powiększenie lewej komory serca może być też skutkiem m.in. nieleczonego nadciśnienia tętniczego. Kluczowe jest zatem rozróżnienie stanów chorobowych od serca sportowca. Dlatego tak ważne są nie tylko regularne kontrole lekarskie, ale i konsultacja kardiologiczna przed rozpoczęciem treningów.
Chcesz trenować dobrze i zdrowo? Zapisz się na trening medyczny!
Zakres diagnostyki ustala lekarz na podstawie wywiadu medycznego i objawów. Można jednak wymienić kilka badań, bez których wizyta sportowca u kardiologa nie powinna się obejść. Podstawowa diagnostyka kardiologiczna dla sportowców to echo serca i EKG (wysiłkowe oraz spoczynkowe). W razie potrzeby lekarz może zlecić RTG klatki piersiowej i badania laboratoryjne.
Jak często wykonywać badania kardiologiczne sportowców amatorów?
Sportowiec u kardiologa powinien pojawić się minimum raz w roku oraz zawsze, gdy zauważy u siebie niepokojące objawy. Regularne badania to wręcz obowiązek każdej osoby uprawiającej sport amatorsko. W przypadku zawodowców kontrole stanu zdrowia są przeprowadzane częściej. Warto dodać, że zdrowe serce u sportowca to rezultat działań na wielu płaszczyznach. Jeśli odpowiednio dobierzesz rodzaj oraz intensywność treningu do swoich możliwości i będziesz się regularnie badać, to relacja sport serce nie powinna stwarzać problemu. Pamiętaj także o stylu życia. Serce u sportowca, tak samo jak u każdej innej osoby, lubi zdrową dietę.
Skoro trenujesz, nie musimy wspominać o utrzymywaniu prawidłowej masy ciała. Jednak przyjrzyj się swojemu jadłospisowi. Powinny w nim królować owoce, warzywa i pełnoziarniste produkty zbożowe. Sięgaj po chudy drób i nabiał, ryby, owoce morza, oleje roślinne. Ogranicz cukier, alkohol i sól. Słodkie gazowane napoje zamień na wodę, ziołowe napary czy soki warzywne. Pamiętaj, że trening zwiększa zapotrzebowanie na energię – kontroluj poziom cukru, sprawdzaj też regularnie poziom elektrolitów.
Jakie objawy daje chore serce u sportowca?
Intensywny trening może nieść ze sobą zagrożenie i to nie tylko wtedy, kiedy masz nierozpoznane choroby i wady serca. Bywa też tak, że wysiłek jest po prostu za dużym obciążeniem dla Twojego organizmu. Serce u sportowca w trakcie treningu nie powinno bić szybciej, niż wskazuje na to jego tętno maksymalne. Kontroluj puls w trakcie treningu. Swoje szacunkowe tętno maksymalne obliczysz, jeśli od 220 odejmiesz swój wiek.
Zgłoś się do lekarza, jeśli:
- Twój organizm zaczyna gorzej znosić wysiłek,
- masz zawroty głowy,
- zdarzają Ci się omdlenia (w trakcie treningu lub po nim),
- masz poczucie, że Twoje serce bije za szybko, za wolno lub nieregularnie,
- odczuwasz duszności w trakcie wysiłku lub spoczynku,
- masz bóle klatki piersiowej.
Przerost serca u sportowców to niejedyny efekt trenowania. Gdy zlekceważysz sygnały, które wysyła Ci ciało, może dojść do niebezpiecznych dla zdrowia, a nawet i życia, powikłań. Mowa chociażby o takich chorobach, jak niewydolność serca czy zaburzenia rytmu serca.
Bibliografia
- dr n. med. Renata Główczyńska, Kardiomiopatia przerostowa a serce sportowca – różnicowanie [w:] Choroby Serca i Naczyń 2017, tom 14, nr 3, 157–175.
- Zdrowe serce, gov.pl, data dost. 30.09.2024 r.
- Beata Wożakowska-Kapłon, Tomasz Kempkiewicz, Piotr Biskup, Serce sportowca [w:] Studia Medyczne Akademii Świętokrzyskiej tom 4, Kielce 2006.
- Wojciech Braksator, Marek Kuch, Serce a sport wyczynowy, podyplomie.pl, data dost. 30.09.2024 r.
Zapraszamy na badania kardiologiczne
Pamiętaj, że Fizjosportmed to nie tylko fizjoterapia, ale też m.in. kardiologia we Wrocławiu. Zarezerwuj wizytę u cenionych specjalistów, którzy podpowiedzą Ci, jak zdrowo i bezpiecznie uprawiać sport.
