Nerwiak Mortona – dlaczego powstaje, jak złagodzić objawy?
Ból śródstopia w przedniej części, pieczenie, uczucie jakbyś chodził po kamieniu – to może być objaw nerwiaka Mortona. Choć nazwa brzmi groźnie, nie chodzi o nowotwór, ale o przewlekłe przeciążenie nerwu podeszwowego, które może prowadzić do znacznych dolegliwości bólowych.
W Centrum Fizjoterapii FSM – zarówno przy ul. Życzliwej 13C (Klecina), jak i ul. Vivaldiego 96 (Jagodno) – pomagamy pacjentom wrócić do komfortu chodzenia bez bólu i bez operacji, gdy tylko jest to możliwe.
co to jest nerwiak Mortona ?
Nerwiak Mortona (neuroma Mortona) to zmiana zwyrodnieniowa nerwu podeszwowego wspólnego – najczęściej między III i IV głową kości śródstopia. Dochodzi do jego pogrubienia i przewlekłego drażnienia, co powoduje ból, pieczenie i uczucie ciała obcego w stopie [1]. Stan zapalny pojawia się wskutek przewlekłego ucisku i tarcia nerwu przez sąsiadujące struktury – kości śródstopia i więzadła poprzeczne.
Wbrew nazwie, nie jest to guz nowotworowy, lecz zmiana przeciążeniowa. Może jednak powodować bardzo silny ból i wymagać leczenia, zwłaszcza gdy zaczyna wpływać na chód i codzienne funkcjonowanie.
Leczenie nieoperacyjne nerwiaka Mortona
Największą zaletą terapii zachowawczej jest to, że nie niesie ryzyka powikłań chirurgicznych i daje możliwość pełnego powrotu do sprawności bez konieczności rekonwalescencji po operacji.
W FSM wprowadzamy także edukację dotyczącą:
- odpowiedniego obuwia
- aktywności ruchowej dostosowanej do etapu leczenia
- profilaktyki nawrotów
- pracy z całym łańcuchem biomechanicznym kończyny dolnej
jak często występuje nerwiak Mortona
- Częściej u kobiet niż u mężczyzn (nawet 5 razy częściej)
- Najczęściej między 40. a 60. rokiem życia
- U osób noszących obcasy i wąskie buty
- U sportowców, biegaczy i osób pracujących stojąco
- U pacjentów z płaskostopiem poprzecznym lub sztywną stopą
Możliwe powikłania przy braku leczenia nerwiaka Mortona
Zlekceważony nerwiak może prowadzić do:
- przewlekłego bólu i ograniczenia aktywności
- przerostu i trwałego uszkodzenia nerwu
- zmian kompensacyjnych w stawie skokowym, kolanie i biodrze
- rozwoju nieprawidłowych wzorców chodu
- konieczności operacji
Im dłużej trwa ucisk i stan zapalny, tym trudniejsze i dłuższe bywa leczenie. Warto działać jak najwcześniej.
Diagnoza – jak rozpoznać nerwiaka Mortona?
Typowe objawy zgłaszane przez pacjentów:
- Ból lub pieczenie w przedniej części stopy
- Uczucie „kamyka w bucie” przy chodzeniu
- Promieniowanie bólu do palców stopy (najczęściej III–IV)
- Drętwienie lub mrowienie palców
- Nasilanie się bólu przy ściskaniu stopy lub noszeniu ciasnych butów
Objawy często pojawiają się przy dłuższym chodzeniu, bieganiu lub po całym dniu spędzonym na nogach.
Zespół ten występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn, głównie między 30. a 60. rokiem życia. Szacuje się, że cierpi na niego około 10% populacji z przewlekłym bólem przodostopia [2].
Diagnostyka nerwiaka Mortona w FSM
W FSM Wrocław przeprowadzamy szczegółową diagnostykę, która pozwala na wykluczenie innych przyczyn bólu i precyzyjne potwierdzenie rozpoznania.
Podczas pierwszej wizyty wykonujemy:
- Szczegółowy wywiad i testy funkcjonalne (np. test Muldera)
- Ocenę postawy i biomechaniki stopy
- Analizę chodu i wzorców obciążania kończyny
- Badanie USG lub skierowanie na rezonans (w razie potrzeby)
Ważne jest również różnicowanie z innymi problemami, takimi jak metatarsalgia, zespół cieśni tarsalnego, zapalenie stawów czy rwa promieniująca do stopy.
zabiegi, które pomagają w bólu
W przypadkach przewlekłych lub opornych na terapię manualną, stosujemy również dodatkowe metody wspierające:
- Fala uderzeniowa – przy przewlekłych stanach zapalnych
- Suche igłowanie – w celu redukcji napięć mięśniowych
- Drenaż i mobilizacja tkanek miękkich stopy i łydki
- Ćwiczenia koordynacyjne i stabilizacyjne
Wybór metod zawsze dostosowujemy do pacjenta i jego aktywności.
Kiedy konieczna jest operacja?
Zabieg chirurgiczny rozważa się, gdy:
- Operację rozważa się przy braku poprawy po 3–6 miesiącach leczenia zachowawczego. Zabieg polega na usunięciu zmienionego fragmentu nerwu. Warto jednak wiedzieć, że fizjoterapia często zapobiega konieczności interwencji chirurgicznej [2].
- ból znacząco ogranicza funkcjonowanie
- nerw uległ trwałemu przerostowi
W FSM współpracujemy z doświadczonymi ortopedami – jeśli zachodzi taka potrzeba, pacjent trafia do sprawdzonego specjalisty.
Jak wyleczyć nerwiaka Mortona – leczenie w FSM!
Leczenie nieoperacyjne jest skuteczne u większości pacjentów – zwłaszcza, jeśli zostanie wdrożone odpowiednio wcześnie. W FSM tworzymy indywidualne plany terapeutyczne, które łączą terapię manualną, reedukację chodu i ćwiczenia domowe.
Najczęściej stosujemy:
- Manualną terapię powięziową i stawową w obrębie śródstopia
- Neuromobilizacje nerwu podeszwowego
- Kinesiotaping w celu odciążenia struktur
- Reedukację chodu i obciążania przodostopia
- Indywidualne wkładki ortopedyczne
- Ćwiczenia rozciągające i wzmacniające mięśnie stopy
W FSM Wrocław (zarówno na Klecinie, jak i Jagodnie) stawiamy na podejście przyczynowe – nie tylko uśmierzamy ból, ale pracujemy z mechanizmami, które go wywołały.
Jak możesz zapobiegać wystąpieniu nerwiaka Mortona?
- Noś obuwie z szerokim przodem, bez wysokiego obcasa
- Dbaj o elastyczność stopy – rozciągaj łuk poprzeczny i rozcięgno podeszwowe
- Ćwicz krótkie mięśnie stopy i mięśnie głębokie kończyny dolnej
- Stosuj odpowiednie wkładki lub odciążenia przy płaskostopiu
- Reaguj na pierwsze objawy – mrowienie, drętwienie i uczucie pieczenia
W FSM nauczymy Cię, jak dbać o stopy na co dzień – by uniknąć nawrotów i cieszyć się sprawnością przez lata.
Bibliografia:
- [1] Mahadevan D, Challis E, Perera A. Morton’s neuroma: Current concepts review. Foot (Edinb). 2015.
- [2] Sharp RJ, Wade CM, Hennessy MS, Saxby TS. The role of MRI and ultrasound imaging in Morton’s neuroma and the effect of size of lesion on symptoms. J Bone Joint Surg Br. 2003.